Thuê tài chính, vay ngân hàng hay tiền mặt: chọn cách tài trợ máy in sản xuất tại Việt Nam

Một chiếc máy in sản xuất tầm 100.000 US$ — Ricoh Pro C9500 cấu hình tốt nằm ở mức 160.000-230.000 US$, AccurioPress C14000 ở mức 250.000-400.000 US$, nhưng rất nhiều cấu hình nghiêm túc và máy sản xuất nặng tân trang chất lượng rơi đúng quanh mốc 100.000 US$ — với phần lớn doanh nghiệp in Việt Nam là khoản mua sắm đơn lẻ lớn nhất đời. Cách bạn trả tiền cho nó thường quan trọng ngang việc chọn máy nào. Có ba cấu trúc thực tế tại Việt Nam: tiền mặt, vay ngân hàng có tài sản bảo đảm, và thuê tài chính (mua trả góp qua công ty cho thuê). Mỗi cấu trúc có tổng chi phí khác nhau, hình dạng dòng tiền khác nhau, và kiểu đổ vỡ khác nhau.

Lấy khoản vay ngân hàng — cấu trúc phổ biến nhất — làm chuẩn. Các ngân hàng Việt Nam hiện cho doanh nghiệp SME đã có lịch sử vay mua thiết bị với lãi suất khoảng 9-12%/năm bằng VND, thường tài trợ 60-80% giá trị hóa đơn trong ba đến năm năm, thế chấp bằng chính chiếc máy cộng tài sản khác. Với chiếc máy 100.000 US$ của chúng ta: trả trước 30% (30.000 US$) và vay 70.000 US$ trong 48 tháng. Ở mức 9%, tiền trả hằng tháng khoảng 1.740 US$ và tổng lãi khoảng 13.600 US$. Ở mức 10,5%, khoảng 1.790 US$/tháng và 16.000 US$ tiền lãi. Ở mức 12%, khoảng 1.845 US$ và 18.500 US$. Quy tắc nhẩm: kỳ hạn bốn năm với lãi suất Việt Nam, tổng lãi vào khoảng 19-26% số tiền vay.

Giờ đặt khoản trả đó cạnh bài toán kinh tế của chiếc máy. Một máy phân khúc này chạy 150.000-200.000 trang A4/tháng với giá bán lành mạnh có thể tạo ra 4.000-6.000 US$ đóng góp mỗi tháng sau click, giấy, lương và tiền thuê. Khoản trả 1.790 US$ ngốn 30-45% phần đóng góp đó — chịu được, nhưng chỉ khi sản lượng thực sự về đúng tiến độ. Đây là câu hỏi tài chính quan trọng nhất, hơn cả lãi suất: trong tháng xấu nhất một cách thực tế, phần đóng góp có còn phủ được khoản trả góp với biên an toàn không? Nếu câu trả lời cần đến sự lạc quan, hãy vay ít hơn hoặc mua máy rẻ hơn.

Thuê tài chính là con đường thứ hai, qua các công ty cho thuê tài chính trực thuộc ngân hàng trong nước và nước ngoài. Bên cho thuê mua chiếc máy rồi cho bạn thuê, quyền sở hữu chuyển giao khi kết thúc hợp đồng. Ưu điểm rất thực dụng: công ty cho thuê thường tài trợ tỷ lệ cao hơn (đôi khi 80-90% giá máy), chính chiếc máy là tài sản bảo đảm chủ yếu nên nhà đất của bạn không bị cầm cố, phê duyệt có thể nhanh hơn hạn mức ngân hàng, và tiền thuê nhìn chung được tính vào chi phí được trừ. Cái giá của sự thuận tiện đó là lãi suất ngầm định cao hơn — thường trên lãi vay ngân hàng 1-3 điểm, tức khoảng 11-14% thực tế. Với 70.000 US$ tài trợ trong 48 tháng, nghĩa là khoảng 1.830-1.900 US$/tháng và 18.000-21.000 US$ tổng chi phí tài chính.

Tiền mặt là con đường thứ ba, vừa bị đánh giá thấp vừa bị đánh giá cao. Bị đánh giá thấp, vì nó xóa bỏ 14.000-21.000 US$ chi phí tài chính, loại trừ rủi ro điều khoản ràng buộc, và cho bạn sức mặc cả thật — người mua thiết bị tân trang trả tiền mặt thường lấy được chiết khấu 5-10%, mà trên thương vụ 100.000 US$ có thể bù cho nhiều năm lãi tiền gửi danh nghĩa. Bị đánh giá cao, vì một doanh nghiệp in vét sạch tài khoản để mua máy sẽ không còn đệm cho cú sụt doanh thu ba tháng, cú hỏng bộ sấy và ông khách trả chậm 60 ngày — những chuyện chắc chắn xảy ra. Vốn lưu động trong nghề này không phải tiền nằm không; đó là bảo hiểm giữ cho chiếc máy luôn có hàng để in.

Vậy thì một phép so sánh cụ thể, trên chiếc máy 100.000 US$ nắm giữ bốn năm. Tiền mặt: tổng chi 100.000 US$, trừ đi chừng 5.000-8.000 US$ giá trị chiết khấu tiền mặt; không nghĩa vụ hằng tháng; két cạn. Vay ngân hàng 10,5%: trả trước 30.000 US$, 1.790 US$/tháng, tổng chi phí khoảng 116.000 US$; giữ lại được 70.000 US$ trong két trừ khoản đặt cọc. Thuê tài chính lãi ngầm định 12,5%: có thể chỉ trả trước 15.000 US$, 1.880 US$/tháng, tổng chi phí khoảng 120.000 US$; giữ tiền mặt tối đa, nhà đất không bị cầm cố. Chênh lệch giữa cấu trúc rẻ nhất và đắt nhất là 15.000-20.000 US$ trong bốn năm — tiền thật, nhưng nhỏ so với biến động mà một khách hàng doanh nghiệp tốt, hoặc một quý máy nằm không, gây ra cho cùng bảng lãi lỗ đó.

Vì thế lời khuyên thực dụng xếp theo hoàn cảnh chứ không theo lãi suất. Chọn tiền mặt khi chiếc máy nhỏ so với dự trữ của bạn — phân khúc tân trang 25.000-45.000 US$ — và khoản chiết khấu đang nằm trên bàn. Chọn vay ngân hàng khi bạn có tài sản thế chấp, sổ sách kiểm toán đàng hoàng và thời gian, và muốn tổng chi phí thấp nhất cho một chiếc máy lớn. Chọn thuê tài chính khi tốc độ là quan trọng, khi bạn không muốn cầm cố bất động sản, hoặc khi lợi nhuận trên sổ sách thấp hơn dòng tiền thật bạn tạo ra — chuyện thường gặp ở các nhà in gia đình. Và ở mọi cấu trúc, hãy cưỡng lại cám dỗ của kỳ hạn dài nhất: khoản vay năm năm cho chiếc máy mà ba năm nữa bạn có thể đã vượt cỡ sẽ đẩy bạn vào thế vừa đàm phán đổi máy vừa ôm dư nợ.

Ba lưu ý riêng cho Việt Nam trước khi ký bất cứ thứ gì. Thứ nhất, phần lớn khoản vay thiết bị ở đây tính bằng VND trong khi giá máy báo bằng đô la Mỹ — tỷ giá giữa lúc báo giá và lúc giải ngân là rủi ro của bạn, nên hãy chốt số tiền VND sớm hoặc giữ một khoản đệm. Thứ hai, ngân hàng cho vay dễ hơn hẳn với máy mới có đầy đủ hồ sơ nhập khẩu so với máy tân trang; nếu tài trợ máy tân trang, hãy chuẩn bị đặt cọc lớn hơn và nhờ đại lý hỗ trợ chứng từ hóa đơn. Thứ ba, lãi suất ở đây có điều chỉnh: nhiều hạn mức SME cố định 6-12 tháng rồi thả nổi, nên hãy dựng mô hình trả nợ ở mức cao hơn lãi suất hôm nay 2 điểm trước khi cam kết. Mọi con số ở trên là ví dụ tham khảo, không phải chào giá — điều khoản thay đổi theo ngân hàng, người vay và từng tháng. Hãy mang danh sách máy rút gọn đến, chúng tôi sẵn lòng giúp bạn dựng bảng so sánh tài chính trên báo giá thật.